17 februari 2021
Waarom krijgt de Staat zo snel een uitspraak?

Het zal u niet zijn ontgaan; de juridische procedures over de avondklok. De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den-Haag oordeelde dat ‘de avondklok’ buiten werking moest worden gesteld en dat haar vonnis directe werking had. Toch gold diezelfde avond gewoon de avondklok en moest iedereen – behoudens uitzonderingen – vanaf 21:00 binnen zijn. Een andere rechter, de raadsheer van het Gerechtshof, had namelijk besloten dat het vonnis van de voorzieningenrechter geen directe werking had. In dit blog lichten wij toe hoe deze procedure werkt.

Het vonnis

De avondklok is gebaseerd op art. 8 lid 3 van de wet ‘Wet buitengewone bevoegdheden burgerlijk gezag’ (hierna: “Wbbbg”) én ingesteld door middel van een tijdelijke regeling ‘Tijdelijke regeling landelijke avondklok covid-19’ (hierna: “Tijdelijke regeling”). De stichting Viruswaarheid is van mening dat de Tijdelijke regeling buiten werking moet worden gesteld. Dit omdat de Staat niet bevoegd zou zijn een dergelijke regeling te maken op grond van art. 8 lid 3 Wbbg. De voorzieningenrechter van de Rechtbank Den-Haag oordeelde dat de vordering van de stichting moest worden toegewezen. Tevens verklaarde de voorzieningenrechter het vonnis uitvoerbaar bij voorraad. Dit houdt in dat het vonnis directe werking heeft. De Tijdelijke regeling én daarmee de avondklok zouden onmiddellijk moeten komen te vervallen. Overigens wordt over (de formulering van) het dictum, het oordeel van de rechter, ook het één en ander geschreven maar dat betreft niet de reikwijdte van dit artikel.

De Staat was het niet eens met de inhoud van het vonnis én zag nadelige gevolgen in de directe werking daarvan. Tegen de inhoud van het gehele vonnis kan hoger beroep worden ingesteld. Een raadsheer van het Gerechtshof gaat in dat geval de zaak opnieuw beoordelen. Voordat een uitspraak is gewezen in hoger beroep zijn er al snel een aantal weken verstreken. Om dit proces te versnellen kan spoedappel worden aangevraagd bij het gerechtshof. Het gerechtshof doet in dat geval op een zo kort mogelijke termijn uitspraak. Daarnaast bestaat er nog een overtreffende trap hiervan, waarbij ook de gebruikelijke termijnen – vaak alsnog een aantal weken – komen te vervallen. Daar is in dit geval gebruik van gemaakt.

Hoger beroepsprocedure

Gedurende de hoger beroepsprocedure blijft het vonnis van de voorzieningenrechter directe werking hebben indien het vonnis – zoals hier – uitvoerbaar bij voorraad is verklaard. In deze kwestie zou dat betekenen dat de avondklok in afwachting van het hoger beroep onmiddellijk zou moeten komen te vervallen. De Staat had er belang bij dat het vonnis géén directe werking zou hebben. In dat geval bestaat de mogelijkheid om aan de raadsheer van het gerechtshof te verzoeken om de directe werking van een vonnis terzijde te leggen; te schorsen. Dit wordt een schorsingsincident genoemd (art. 351 Rv) én kan alleen als ook hoger beroep is ingesteld. In het schorsingsincident worden de belangen van de betrokken partijen bij de directe werking van het vonnis afgewogen. Er vindt dus geen inhoudelijke behandeling van de kwestie plaats.

De raadsheer oordeelde dat zij slechts een afweging moest maken tussen het belang van de stichting om de avondklok direct te laten vervallen – in plaats van enige tijd na 18 februari 2021 aangezien dan de inhoudelijke zitting plaatsvindt – en het belang van de Staat om een jojo-effect te voorkomen. Aangezien het naar verwachting slechts een paar dagen verschil maakt oordeelde de raadsheer dat het vonnis, anders dan de voorzieningsrechter had verklaard, geen directe werking had. De avondklok gold zodoende wel diezelfde dag om 21:00.

En nu?

Procedureel gezien gaat de procedure op 19 februari 2021 door. De raadsheer zal dan wel inhoudelijk de kwestie behandelen én naar alle waarschijnlijkheid uiteindelijk ook een oordeel geven over de rest van het vonnis van de voorzieningenrechter.

 

Bent u partij in een procedure? Wij helpen u graag!

Björn de Smit, Advocaat Contracten, Bouw en Aanbestedingen
E-mail: desmit@marxman.nl / Telefoonnummer: 033 450 8000

Jasminke Meester, Advocaat Contracten, Bouw en Bestuursrecht
E-mail: meester@marxman.nl / Telefoonnummer: 033 450 8000